Trauma healing

Giving up control in a controlled way

In 2007 kwam ik voor het eerst in aanraking met trauma healing; eigenlijk toevallig. Ik was bezig met de NLP Practitioner opleiding en de toenmalige trainer suggereerde mij om de NLP Master opleiding over te slaan en de training voor trauma healing te gaan volgen. Dat zou meer op mijn weg liggen. Ik had nog geen idee dat ik zelf ook met bepaalde trauma’s te maken had; dit werd snel duidelijk. Tussen 2007 en 2017 heb ik drie trauma healing opleidingen gevolgd. Ik kreeg prachtige tools aangereikt om cliënten te helpen, zodat ze meer en op een diepere laag begrijpen hun eigen weg naar gezondheid.

Je hoeft het niet te weten

Een zin die mij in 2007 meteen grote opluchting bood: je hoeft het niet te weten! Ik had wel eens last van de compulsieve neiging om, voordat ik in actie kwam, alles uit te zoeken. Eerst alles weten, uit zelfbescherming, om niet ‘af te gaan’. Gespannen, overactiviteit, misselijk zijn ….. tekenen van een traumatische ervaring: zorg ik niet voor die kennis, dan ben ik er geweest. Wat een opluchting om dan er achter te komen, dat het niet nodig is. Ik ben oké!

Trauma healing dus. Wat wordt onder trauma verstaan? Welke symptomen kent een trauma? Wat betekent het in je dagelijks leven? En moet je ermee blijven leven, of kan het anders?

Trauma is geen ziekte

Tijdens de eerste trauma healing training kwam de naam van Dr. Peter A. Levine al vrij snel naar voren. Hij heeft tientallen jaren onderzoek naar trauma verricht. Hij zegt over trauma: “Trauma is in eerste instantie geen psychologisch maar een biologisch verschijnsel. Een trauma is als een innerlijke dwangbuis, die een persoon innerlijk laat verstarren en een “be-leefd” moment in zijn geheugen invriest. Een trauma onderdrukt de ontwikkeling van het leven. Het onderbreekt de verbinding naar onszelf, naar andere mensen, naar natuur en naar onze geestelijke bron. De trauma zit niet vast in een bepaalde gebeurtenis, maar in het zenuwstelsel van de betrokken persoon. Door de taal van ons lichaam te leren, kunnen we ons lichaam helpen zichzelf te genezen. Door met compassie te luisteren naar je eigen lichaam, stel je het in staat geblokkeerde energie los te laten.”

Dus het volgende komt bij trauma healing kijken: de taal van je lichaam, de rol van het zenuwstelsel, de gevolgen van een trauma, geblokkeerde energie loslaten.

Trauma ontstaat niet door de gebeurtenis

Plotseling wordt er plotseling meer van jou gevergd: een deel van het brein geeft een signaal af, en je zenuwstelsel wordt sterk geactiveerd. Nu is het afhankelijk van je eigen vermogen of je deze (plotselinge) activering kan reguleren. Lukt dit niet, dan is je zenuwstelsel nog boordevol energie en deze blijft gevangen in je zenuwstelsel. Daarbij veroorzaakt het chaos in het lichaam en het denken. Trauma karakteristieken: te vroeg, te snel, te plotseling.

Trauma kan leiden tot chronische activering van het zenuwstelsel. Ofwel je lichaam blijft constant geactiveerd. Je blijft fysiek reageren alsof je nog steeds de traumatische gebeurtenis meemaakt.  En dit kan jarenlang zo doorgaan! Het trauma wordt cognitief of fysiek weggedrukt ….. maar in het zenuwstelsel van je lichaam is de activering van het trauma aanwezig. Zonder er van bewust te zijn, kan een minimale prikkel het trauma weer activeren.

Traumatische gebeurtenissen

Er zijn een scala aan mogelijke gebeurtenissen, die traumatisch kunnen zijn. Vanzelfsprekend wanneer een situatie levensbedreigend is, of extreem gewelddadig. Maar ook een langdurige periode van overweldigende stress kan leiden tot een trauma. En bijvoorbeeld ook een medische ingreep, slecht nieuws of een ongeluk kunnen traumatische reacties oproepen!  De gevolgen worden soms pas veel later voelbaar en kunnen dan, vaak onbegrepen (!), fysieke, emotionele en mentale klachten veroorzaken. Het hoeft overigens niet zo te zijn dat een traumatische ervaring zelf beleefd moet zijn: het kan zijn dat je het gezien of gehoord hebt.

Een fietsongeluk als voorbeeld: voordat jij het in de gaten hebt, rijdt een auto je aan. Een deel van je brein geeft razendsnel een signaal af aan het zenuwstelsel om te reageren (vluchten), echter het gaat te snel! Je valt op de grond, en houdt blauwe plekken en een zere arm er aan over. De zogenaamde ‘vlucht’ energie blijft echter in je opgeslagen. Weken, maanden of misschien jaren later kan je lijf plotseling grillig reageren op een dichtbij rijdende auto, terwijl er geen acuut (levens)gevaar is.

Symptomen

Trauma kent diverse symptomen, die zich vaak uiten op momenten dat het niet “logisch” is. Het deel van de hersenen wat zich met emoties bezighoudt, heeft een sterke connectie met je lichaam en drukt zo emoties uit in lichamelijke reacties. Bijvoorbeeld de knoop in je maag, wanneer je iets moeilijk vind. Of het vasthouden van je adem bij iets spannends. Het lijf van een getraumatiseerd iemand is net een bal in een flipperkast: je hebt er geen controle over. Je hebt vaak geen idee, waar je heftige emoties en de spanning die je voelt vandaan komen. Vaak weet je ook helemaal niet wat je voelt. Op een hele diepe laag is je gevoel van veiligheid geschaad.

Voorbeelden:

• Hevige buikpijn, misselijkheid
• Ademloos zijn, verstikkend of benauwd gevoel
• Erg heet of juist heel koud, of zweterig
• Enorm gespannen, heel stijf, bevend of trillend
• Verdoofd voelen, zeurende of stekende of scherpe pijn ervaren
• Snelle of op hol geslagen hartslag, of daarentegen super kalme hartslag
• Extreem reactief, angstig, paniekerig
• Existentiële hulpeloosheid en vertwijfeling
• Depressie, diepe gevoelens van vervreemding, dissociatie
• Overactiviteit, bindingsangst, overgevoeligheid
• Slapeloosheid, vermoeidheid
• Chronische pijn, nek- en rugklachten

Terug naar het voorbeeld van het fietsongeluk: je arm maakt bijvoorbeeld op momenten dat je rust, vreemde en onbedoelde bewegingen. Een trilling, die je niet kan plaatsen of begrijpen: energie dat opgesloten zit in je zenuwstelsel.

De gevolgen in je dagelijks leven

Je begrijpt ondertussen dat een trauma een heftige impact kan hebben in je dagelijks leven. Je vraagt je af waarom je lijf soms anders reageert dan je verwacht. Hoe leg je het überhaupt uit aan je omgeving, want “je mankeert niets”, toch. Je zelfvertrouwen heeft een deuk gekregen. Je veerkracht is minder geworden. Je gevoel van zekerheid laat je soms zo maar in de steek. Je vindt het lastig je grenzen in acht te nemen. Je mist een stukje oriëntatie in ruimte en tijd. Je mist volledige controle over jezelf. Je mist verbinding met jezelf, of anderen. Je voelt je totaal krachteloos, hulpeloos. Je krijgt plotseling te maken met uitputting, of een dreigende dood van jezelf of van een ander. Je voelt je totaal gefixeerd, verstart.

In het voorbeeld van het fietsongeluk, kan het betekenen dat je op bepaalde momenten je onzeker voelt. Stel dat het je linkerarm was, dan kan het zijn dat de linkerkant van je lichaam sensitiever reageert op mensen of voorwerpen dan gebruikelijk.

Gecontroleerd loslaten van de opgeslagen energie

Er zijn verschillende benaderingen van trauma healing. Ik ben zelf door de verschillende trauma healing trainingen gewend geraakt aan de somatische benadering: de opgeslagen energie zeer langzaam in beweging krijgen, in een veilige setting, zonder kans op hertraumatisering, zodat deze energie het lichaam kan verlaten. Dit wordt titratie genoemd: in beeldspraak langzaam druppelend water. Dan verdwijnen langzaam ook de symptomen, en kan jij jouw leven weer met meer plezier beleven.

Trauma healing betrekt jouw lichaam erbij en het begrijpen van de taal van je lichaam: sensaties, houding, beweging, beelden, geluid, geur, tast, focus (de richting van je ogen) en ook emoties en ademhaling. Kijken welke delen van jouw lichaamstaal waarneembaar zijn. En welke met elkaar op een gezonde manier met elkaar in verbinding zijn en welke in tegenspraak zijn.

Terugkomend op het voorbeeld van het fietsongeluk, een trauma healing sessie zou starten met je te laten oriënteren in de ruimte waar je op dat moment bent. Waar je ogen naar toegetrokken worden, dat kan je helpen innerlijk rust te vinden, een praktische hulpbron gedurende de behandeling. Kennismaken met gezonde delen van je lichaam kan daarop volgen. En wanneer je je veilig voelt in deze setting, gaat de aandacht even naar de getraumatiseerde linkerarm, om vervolgens terug te keren naar de hulpbron of iets anders dat de therapeut in brengt. Deze heen en weer beweging van aandacht naar het getraumatiseerde deel van jou en naar een gezond deel, nodigt de opgeslagen energie uit om langzaam in beweging te komen en het lijf te verlaten. Waarschijnlijk wil de arm een beweging maken, die nu wel en destijds niet gemaakt kon worden. Een gezonde trauma healing leidt tot het voltooien van een onafgemaakte respons, het ontladen van vastgehouden spanning.

Een win-winsituatie creëren

• Integratie van de ervaring.
• Vergrote veerkracht
• Meer mogelijkheden om jezelf te reguleren
• Terug naar je gezonde vitaliteit